Με πρωτοβουλία της Βουλευτή Λασιθίου και Τομεάρχη Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνας Σπυριδάκη, κατατέθηκε Ερώτηση προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τουρισμού, σχετικά με την πορεία υλοποίησης του έργου «Εθνικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης», ενός έργου στρατηγικής σημασίας για τον σχεδιασμό της εθνικής τουριστικής πολιτικής. Την κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνυπογράφουν ο Παύλος Γερουλάνος, Βουλευτής Α' Αθηνών και Τομεάρχης Οικονομίας, ο Πάρις Κουκουλόπουλος, Βουλευτής Κοζάνης και Τομεάρχης Οικονομικών, καθώς και ο Απόστολος Πάνας, Βουλευτής Χαλκιδικής και Τομεάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Με την Ερώτηση, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζητούν πλήρη ενημέρωση για την πορεία ενός έργου που θεσμοθετήθηκε για να αποτελέσει τον βασικό μηχανισμό συλλογής, επεξεργασίας και αξιοποίησης των τουριστικών δεδομένων της χώρας, αλλά το οποίο, παρά τη λήξη της συμβατικής περιόδου υλοποίησής του, εξακολουθεί να μην έχει παρουσιαστεί δημόσια ούτε να λειτουργεί επιχειρησιακά.
Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην Ερώτηση: «Ο ελληνικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της εθνικής οικονομίας, με καθοριστική συμβολή στο ΑΕΠ, στην απασχόληση, στην περιφερειακή ανάπτυξη και στα δημόσια έσοδα. Ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί έναν ιδιαίτερα σύνθετο και δυναμικό κλάδο, ο οποίος επηρεάζεται από οικονομικές, γεωπολιτικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και κλιματικές εξελίξεις. Για τον λόγο αυτό, η άσκηση αποτελεσματικής τουριστικής πολιτικής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε αποσπασματικά στοιχεία ή σε εκτιμήσεις, αλλά απαιτεί ολοκληρωμένα, αξιόπιστα και επικαιροποιημένα δεδομένα.»
Οι Βουλευτές υπενθυμίζουν ότι ακριβώς αυτή την ανάγκη έρχεται να καλύψει το Εθνικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης, το οποίο θεσμοθετήθηκε με το άρθρο 42 του ν. 5039/2023 και υπάγεται στο Τμήμα Στατιστικών Τουρισμού της Γενικής Διεύθυνσης Τουριστικής Πολιτικής του Υπουργείου Τουρισμού.
Στην Ερώτηση περιγράφεται αναλυτικά ο θεσμικός του ρόλος: «Ο σκοπός του είναι ιδιαίτερα κρίσιμος για τον σχεδιασμό της εθνικής τουριστικής πολιτικής, καθώς προβλέπεται ότι αξιοποιεί τα στοιχεία του Δορυφόρου Λογαριασμού Τουρισμού, μελετά την τουριστική αγορά, παρακολουθεί την πορεία των τουριστικών μεγεθών, παρουσιάζει πορίσματα και αναλύσεις, υποστηρίζει τεκμηριωμένες δημόσιες παρεμβάσεις, εισηγείται αναπτυξιακές πολιτικές, συντονίζει τα Περιφερειακά και Τοπικά Παρατηρητήρια Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης και αποκτά πρόσβαση στα απαραίτητα δεδομένα όλων των δημόσιων φορέων, ώστε η χάραξη πολιτικής να βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία.»
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο φυσικό αντικείμενο του έργου, το οποίο δεν περιορίζεται σε μια απλή ιστοσελίδα, αλλά περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης ψηφιακής υποδομής με δέκα διακριτά παραδοτέα (Π1–Π10), τα οποία συγκροτούν το σύνολο του Εθνικού Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης.
Όπως αναφέρεται: «Παράλληλα, σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή του έργου, το Εθνικό Παρατηρητήριο φιλοδοξεί να αποτελέσει το βασικό πληροφοριακό σύστημα του ελληνικού τουρισμού. Ειδικότερα προβλέπεται η δημιουργία μίας ενιαίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας, η συλλογή, αποθήκευση, διαμοιρασμός και οπτικοποίηση δεδομένων, η ανάπτυξη γεωγραφικού πληροφοριακού συστήματος (GIS), η απεικόνιση όλων των δεικτών σε διαδραστικούς χάρτες, η στατιστική επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων, η αξιοποίηση στοιχείων από τον Δορυφόρο Λογαριασμό Τουρισμού, η αξιοποίηση δεδομένων του Μητρώου Τουριστικών Επιχειρήσεων, η διασύνδεση με λοιπούς φορείς παροχής δεδομένων και η παρακολούθηση της βιωσιμότητας του τουρισμού σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.»
Οι Βουλευτές τονίζουν ότι πρόκειται ουσιαστικά για το σύστημα business intelligence του ελληνικού τουρισμού, πάνω στο οποίο θα έπρεπε να στηρίζεται η σύγχρονη τουριστική πολιτική της χώρας.
Παρά τα παραπάνω, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ποια από τα παραδοτέα έχουν ολοκληρωθεί, ποια έχουν παραληφθεί οριστικά, ποια παραμένουν σε εκκρεμότητα και ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο επιχειρησιακής λειτουργίας του έργου. Αυτό ακριβώς ζητούν να αποσαφηνίσουν οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ με την κοινοβουλευτική τους παρέμβαση.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι το έργο φέρεται να παραδόθηκε επισήμως με την ολοκλήρωση της σύμβασής του στις 30 Απριλίου 2026. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια η λειτουργία του Εθνικού Παρατηρητηρίου, δεν έχει ανακοινωθεί η έναρξη της επιχειρησιακής του λειτουργίας, ούτε έχει τεθεί σε δημόσια χρήση η προβλεπόμενη ψηφιακή πλατφόρμα. Εύλογα, συνεπώς, δημιουργούνται ερωτήματα σχετικά με το εάν το έργο έχει πράγματι ολοκληρωθεί σύμφωνα με τις συμβατικές του υποχρεώσεις και εάν το φυσικό αντικείμενο που προβλέπει η σύμβαση έχει παραδοθεί στο σύνολό του.»
Μάλιστα, στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια: «η πλήρης λειτουργία της πλατφόρμας, η λειτουργία του GIS, οι δείκτες βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, τα dashboards, οι ετήσιες εκθέσεις, η λειτουργία των Περιφερειακών Παρατηρητηρίων, ούτε έχει παρουσιαστεί επίσημα η επιχειρησιακή αξιοποίηση του έργου από το Υπουργείο Τουρισμού.»
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο γεγονός ότι το οικονομικό αντικείμενο του έργου υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο ευρώ.
Όπως σημειώνεται: «Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επίσης το γεγονός ότι το συνολικό οικονομικό αντικείμενο του έργου υπερβαίνει το 1 εκατομμύριο ευρώ, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη πλήρους διαφάνειας ως προς την πορεία υλοποίησής του, την αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και την παράδοση του φυσικού αντικειμένου.»
Η Ερώτηση αναδεικνύει ότι η καθυστέρηση αυτή δεν αποτελεί μια απλή διοικητική εκκρεμότητα, αλλά στερεί από τη χώρα το βασικό εργαλείο πάνω στο οποίο θα έπρεπε να στηρίζεται η τουριστική πολιτική.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται: «Το Εθνικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης δεν αποτελεί ένα ακόμη πληροφοριακό σύστημα του Δημοσίου. Αποτελεί το θεσμοθετημένο εργαλείο πάνω στο οποίο θα έπρεπε να στηρίζεται ο σύγχρονος σχεδιασμός της τουριστικής πολιτικής της χώρας. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα συζητά για τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών, την κλιματική προσαρμογή, τη διαχείριση των τουριστικών ροών, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη, είναι αδιανόητο να μην διαθέτει ακόμη ένα πλήρως λειτουργικό σύστημα που να συλλέγει, να επεξεργάζεται και να αξιοποιεί αξιόπιστα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.»
Παράλληλα, οι Βουλευτές υπογραμμίζουν ότι η μη λειτουργία του έργου στερεί από την Πολιτεία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους DMMOs και τους επαγγελματίες του τουρισμού ένα πολύτιμο εργαλείο λήψης αποφάσεων, την ώρα που διεθνώς η χάραξη πολιτικής βασίζεται σε Business Intelligence, Big Data και τεχνητή νοημοσύνη.
Στην Ερώτηση υπενθυμίζεται ακόμη ότι η ίδια η Υπουργός Τουρισμού έχει δημόσια ταχθεί υπέρ της αξιοποίησης τεκμηριωμένων δεδομένων και της ενίσχυσης του ρόλου των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση των προορισμών, επισημαίνοντας ότι οι πόροι που προέρχονται από την τουριστική δραστηριότητα πρέπει να επιστρέφουν στις τοπικές κοινωνίες για τη βελτίωση των υποδομών και της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Η λειτουργία ενός σύγχρονου Εθνικού Παρατηρητηρίου θα αποτελούσε βασικό εργαλείο για την τεκμηρίωση αυτών των πολιτικών επιλογών.
Παράλληλα, οι Βουλευτές επισημαίνουν ότι η Κυβέρνηση διακηρύσσει διαρκώς πως επιδιώκει evidence-based policy, όμως η παρατεταμένη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση και πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία του έργου δημιουργεί εύλογα ερωτήματα τόσο για τη διαχείρισή του όσο και για τη συνολική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού του τουρισμού.
Με την εν λόγω Ερώτηση, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τα συναρμόδια Υπουργεία να απαντήσουν σε εννέα κρίσιμα ερωτήματα:
-
Σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκεται σήμερα η υλοποίηση του έργου «Εθνικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης» και ποιο είναι το ποσοστό φυσικής και οικονομικής ολοκλήρωσής του;
-
Ποιο είναι το συνολικό συμβατικό τίμημα του έργου, ποιο ποσό έχει καταβληθεί μέχρι σήμερα στον ανάδοχο και σε ποια συγκεκριμένα παραδοτέα αντιστοιχούν οι μέχρι σήμερα πληρωμές;
-
Ποια από τα παραδοτέα Π1 έως Π10 έχουν ολοκληρωθεί, εγκριθεί και παραληφθεί οριστικά και ποια εξακολουθούν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα;
-
To έργο φέρεται να έχει παραδοθεί επισήμως με τη λήξη της Σύμβασης στις 30 Απριλίου 2026. Εφόσον αυτό ισχύει, ποια είναι η ηλεκτρονική διεύθυνση (portal) του Εθνικού Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης; Έχει τεθεί σε παραγωγική λειτουργία η προβλεπόμενη ψηφιακή πλατφόρμα με τους δείκτες, τα dashboards, τους διαδραστικούς χάρτες GIS και τα λοιπά εργαλεία ανάλυσης δεδομένων; Εάν όχι, για ποιο λόγο ένα έργο που φέρεται να έχει παραδοθεί δεν είναι ακόμη επιχειρησιακά διαθέσιμο;
-
Γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί δημόσια παρουσίαση του Εθνικού Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης, ούτε έχει δημοσιοποιηθεί το portal, οι δείκτες, οι εκθέσεις βιωσιμότητας και τα υπόλοιπα εργαλεία που προβλέπει η σύμβαση;
-
Έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν τα προβλεπόμενα Περιφερειακά Παρατηρητήρια Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης; Εάν όχι, ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους;
-
Πόσες παρατάσεις έχουν χορηγηθεί μέχρι σήμερα για την ολοκλήρωση του έργου, ποια ήταν η αιτιολόγησή τους και ποιο είναι το ισχύον τελικό χρονοδιάγραμμα παράδοσης;
-
Έχουν ολοκληρωθεί οι προβλεπόμενες δράσεις εκπαίδευσης, τα workshops, οι ετήσιες εκθέσεις βιωσιμότητας και η διαδικασία πιστοποίησης σύμφωνα με τα πρότυπα του UN Tourism; Εάν όχι, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους;
-
Προτίθεται το Υπουργείο να καταθέσει στη Βουλή το σύνολο των εγκεκριμένων παραδοτέων, των πρακτικών παραλαβής, των αποφάσεων παράτασης, των πληρωμών και του επικαιροποιημένου χρονοδιαγράμματος, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα για την υλοποίηση ενός έργου στρατηγικής σημασίας για τον ελληνικό τουρισμό;