Κυριακή του Πάσχα σήμερα – Η Ανάσταση του Ιησού Χριστού - Ποιοι γιορτάζουν

Σήμερα Κυριακή του Πάσχα τιμάται η μνήμη του Οσίου Ακακίου Καυσοκαλυβίτου, της Οσίας Ανθούσας, καθώς και του Οσίου Νεοφύτου του Εγκλείστου.

Γιορτάζουν:

Ακάκιος, Κάχι, Κάκι *
Ανθούσα
Νεόφυτος, Νεοφυτία, Νεοφύτη *
Αναστάσιος, Τάσος, Αναστάσης, Ανέστης, Αναστασία, Τασούλα *
Αναστασία, Νατάσα, Νανά, Τασία, Σία, Τατία, Τάσα, Τέσα, Σάσα *
Πασχαλίνα, Λίνα, Πασχαλιά, Πασχάλης
Λάμπρος, Λαμπρινή, Λαμπρίνα, Λίλα
* Υπάρχουν και άλλες ημερομηνίες που γιορτάζει αυτό το όνομα.

Η Κυριακή του Πάσχα
Το Πάσχα αποτελεί τη σημαντικότερη γιορτή του Χριστιανισμού, καθώς τιμά την Ανάσταση του Ιησού Χριστού, εορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πρώτη πανσέληνο που ακολουθεί την εαρινή ισημερία, έχει τις ρίζες του στην εβραϊκή παράδοση και συνοδεύεται στην Ελλάδα από πλούσια λαϊκά έθιμα που διατηρούνται ζωντανά ως σήμερα.

Η λέξη Πάσχα κληρονομήθηκε από το αραμαϊκό «πασ’ά» και το εβραϊκό «πέσαχ». Αρκετοί ειδικοί έχουν αναζητήσει την καταγωγή του εβραϊκού όρου σε ξενόγλωσσες ετυμολογίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ασσυριακή λέξη «πασαχού», που σημαίνει «πραΰνω», η αιγυπτιακή «πασ’», με τη σημασία της ανάμνησης, καθώς και η αιγυπτιακή «πεσάχ», που παραπέμπει σε πλήγμα.

Ορισμένοι ερευνητές τοποθετούν τις απαρχές των εορταστικών εκδηλώσεων σε γιορτές χαναανιτικής προέλευσης, οι οποίες συνδέονταν με τη συγκομιδή κριθαριού κατά τους ανοιξιάτικους μήνες. Παράλληλα, μια άλλη ερευνητική σχολή υποστηρίζει ότι η γένεση της γιορτής εντοπίζεται σε τελετουργίες ποιμενικών κοινοτήτων πριν από την ισραηλιτική περίοδο, κατά τις οποίες οι βοσκοί ζητούσαν θεϊκή προστασία για τα κοπάδια τους. Ωστόσο, καμία από αυτές τις θεωρίες δεν κρίνεται επαρκώς τεκμηριωμένη από τον ερευνητικό κόσμο.

Σύμφωνα, πάντως, με τη Βίβλο, ο όρος «πέσαχ» συνδέεται με το ρήμα «πασάχ», το οποίο αποδίδεται με τρεις διαφορετικές σημασίες: «χωλαίνω», «εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία» και, μεταφορικά, «ξεφεύγω» ή «προσπερνώ». Κατά τη βιβλική αφήγηση, το Πάσχα σηματοδοτεί τη στιγμή κατά την οποία ο άγγελος του Θεού προσπέρασε τα σπίτια των Ισραηλιτών, ενώ ταυτόχρονα θανάτωνε τα πρωτότοκα αγόρια στις αιγυπτιακές κατοικίες. Εκείνο το γεγονός αποτέλεσε τον καταλύτη για την Έξοδο των Ισραηλιτών από τη δουλεία στην Αίγυπτο, ένα κεντρικό κεφάλαιο της εβραϊκής ιστορίας.

Το χριστιανικό Πάσχα, γνωστό στην Ελλάδα και ως Πασχαλιά ή Λαμπρή, θεωρείται η κορυφαία εορτή ολόκληρης της Χριστιανοσύνης. Η ημερομηνία του εορτασμού, ωστόσο, αποτέλεσε επί αιώνες πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στις πρωτοχριστιανικές κοινότητες. Η διαμάχη έληξε το 325 μ.Χ., όταν η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος αποφάσισε ότι ο κοινός εορτασμός θα πραγματοποιείται την πρώτη Κυριακή μετά την πρώτη πανσέληνο που έπεται της εαρινής ισημερίας.

Παρά την απόφαση αυτή, η χρήση διαφορετικών ημερολογιακών συστημάτων από τις ανατολικές και τις δυτικές Εκκλησίες οδήγησε στον εορτασμό σε διαφορετικές ημερομηνίες, μια διαφοροποίηση που διατηρείται μέχρι και σήμερα.

Η Ανάσταση του Ιησού Χριστού ασκεί καθοριστική επιρροή σε ολόκληρο το λειτουργικό πρόγραμμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το λεγόμενο Πασχάλιο αρχίζει 70 ημέρες πριν από την κυρίως γιορτή, με την περίοδο του Τριωδίου, η οποία περιλαμβάνει τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα, και ολοκληρώνεται 50 ημέρες αργότερα, κατά την περίοδο του Πεντηκοσταρίου.

Ταυτόχρονα, από τον εορτασμό αυτό εξαρτώνται οι λειτουργικοί κύκλοι του Κυριακοδρομίου, δηλαδή οι ήχοι της Παρακλητικής που ψάλλονται, οι αποστολικές και ευαγγελικές περικοπές που αναγιγνώσκονται κάθε εβδομάδα, καθώς και τα εωθινά αναγνώσματα για το σύνολο των Κυριακών του έτους.

Οι ακολουθίες που τελούνται αυτή την περίοδο, φέρουν τρία βασικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, αρχαιοπρέπεια, καθώς πολλές από αυτές ανάγονται στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού, όπως η αφή του Αγίου Φωτός και οι Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες. Δεύτερον, κατάνυξη, αφού προκαλούν βαθιά συγκίνηση στους πιστούς μέσω κατανυκτικών εσπερινών, μεγάλων αποδείπνων και ακολουθιών των Παθών. Τρίτον, λαμπρότητα, η οποία εκφράζεται μέσα από φωταγωγικά τροπάρια και πανηγυρικές αναστάσιμες θείες λειτουργίες, γεμάτες αισιοδοξία και μεγαλοπρέπεια. Όλα αυτά τα στοιχεία περιγράφονται αναλυτικά στο τυπικό της Εκκλησίας.

Στην Ελλάδα, εξάλλου, ο εορτασμός του Πάσχα πλαισιώνεται από πλήθος λαϊκών εθίμων, τα οποία ποικίλλουν από περιοχή σε περιοχή και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.