“Καήκαμε;”: Νέα έρευνα της Greenpeace προειδοποιεί για τα γεμάτα μικροπλαστικά και τοξικές ουσίες έτοιμα γεύματα
Οι καταναλωτές σε όλον τον κόσμο παραπλανούνται από ετικέτες τύπου “ασφαλή για φούρνο μικροκυμάτων” ενώ οι νομοθέτες κάνουν τα στραβά μάτια, την ώρα που η παραγωγή πλαστικού αυξάνεται και οι απειλές για την υγεία μας πολλαπλασιάζονται.
Σύμφωνα με μία νέα ανάλυση της διεθνούς Greenpeace, η θέρμανση έτοιμων γευμάτων σε πλαστικές συσκευασίες σε φούρνο μικροκυμάτων μπορεί να απελευθερώσει εκατοντάδες χιλιάδες σωματίδια μικροπλαστικών και νανοπλαστικών, καθώς και ένα “κοκτέιλ” τοξικών χημικών, απευθείας στο φαγητό.
Η έρευνα, που ονομάζεται “Καήκαμε; Οι κρυμμένες απειλές για την υγεία από τα έτοιμα γεύματα σε πλαστικές συσκευασίες” (Are We Cooked? The Hidden Health Risks of Plastic-Packaged Ready Meals), βασίζεται σε ανάλυση ομότιμα αξιολογημένων επιστημονικών μελετών. Συγκεκριμένα, ανέλυσε 24 πρόσφατες επιστημονικές μελέτες και βρήκε ότι τα έτοιμα γεύματα που προωθούνται ως “ασφαλή για θέρμανση” εκθέτουν στην πραγματικότητα εκατομμύρια ανθρώπους σε αόρατους αόρατες μολυσματικές ουσίες.
Τα κύρια ευρήματα της έρευνας είναι:
● Το ζέσταμα πλαστικών δοχείων φαγητού σε μικροκύματα μπορεί να απελευθερώσει εκατοντάδες χιλιάδες μικροπλαστικά και νανοπλαστικά μέσα σε μερικά λεπτά. Μία μελέτη βρήκε ότι 326.000 ως 534.000 σωματίδια διέρρευσαν σε προσομοιωτές τροφίμων μετά από μόλις πέντε λεπτά θέρμανσης σε φούρνο μικροκυμάτων - ως και επτά φορές περισσότερα από ό,τι το ζέσταμα σε συμβατικό φούρνο.
● Η θέρμανση στα μικροκύματα αυξάνει δραματικά τη χημική επιμόλυνση. Σε πολλαπλές μελέτες, δείγματα κοινών πλαστικών (όπως το πολυπροπυλένιο και το πολυστυρένιο) που δοκιμάστηκαν σε μικροκύματα, διέρρευσαν χημικά πρόσθετα στο φαγητό, καθώς και πλαστικοποιητές και αντιοξειδωτικές ουσίες.
● Περισσότερες από 4.200 επικίνδυνες χημικές ουσίες είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται ή περιέχονται στα πλαστικά, οι περισσότερες από τις οποίες δεν ελέγχονται στις συσκευασίες τροφίμων. Ορισμένες, όπως οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις, τα “παντοτινά χημικά” PFAS, ακόμη και τοξικά μέταλλα όπως το αντιμόνιο, συνδέονται με τον καρκίνο, την υπογονιμότητα, τις ορμονικές διαταραχές και τα μεταβολικά νοσήματα.
● Χημικά από τα πλαστικά βρίσκονται ήδη στο σώμα μας. Τουλάχιστον 1.396 χημικές ουσίες από πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα έχουν ανιχνευθεί στον ανθρώπινο οργανισμό, με αυξανόμενες ενδείξεις να συνδέουν την έκθεση στις ουσίες αυτές με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2.
● Τα παλιά, γρατζουνισμένα ή επαναχρησιμοποιημένα δοχεία είναι ακόμα χειρότερα. Το φθαρμένο πλαστικό απελευθερώνει σχεδόν διπλάσιο αριθμό σωματιδίων μικροπλαστικών σε σύγκριση με τις νέες συσκευασίες.
Η Μυρτώ Πισπίνη, υπεύθυνη προγραμμάτων στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, δήλωσε: “Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι κάνουν μια ακίνδυνη επιλογή όταν αγοράζουν και ζεσταίνουν ένα γεύμα συσκευασμένο σε πλαστικό. Στην πραγματικότητα, είμαστε εκτεθειμένοι σε ένα κοκτέιλ μικροπλαστικών και επικίνδυνων χημικών ουσιών που δεν θα έπρεπε ποτέ να βρίσκονται μέσα ή κοντά στο φαγητό μας. Οι κυβερνήσεις επέτρεψαν στις βιομηχανίες πετροχημικών και πλαστικών να μετατρέψουν τις κουζίνες μας σε εργαστήρια δοκιμών. Αυτή η έκθεση αποδεικνύει ότι οι ισχυρισμοί των εταιρειών περί "ασφάλειας στα μικροκύματα" δεν είναι τίποτα περισσότερο από ευσεβείς πόθοι”.
Τα έτοιμα γεύματα σε πλαστική συσκευασία αποτελούν έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους του παγκόσμιου συστήματος τροφίμων, με αξία που αγγίζει τα 190 δισεκατομμύρια δολάρια, και παρουσιάζει ραγδαία άνοδο, καθώς τα νοικοκυριά βασίζονται όλο και περισσότερο στο έτοιμο φαγητό. Το 2024, η παραγωγή έτοιμων γευμάτων ανήλθε σε όγκο 71 εκατομμυρίων τόνων παγκοσμίως –κατά μέσο όρο 12,6 κιλά ανά άτομο. Παράλληλα, ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας έδειξε ότι οι πλαστικές συσκευασίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 36% του συνόλου των πλαστικών, με την παγκόσμια παραγωγή πλαστικού να αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050 σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν αποτύχει να συμβαδίσουν με αυτές τις εξελίξεις. Υπάρχει ανεπαρκής καθοδήγηση παγκοσμίως σχετικά με τα μικροπλαστικά που απελευθερώνονται από τις συσκευασίες τροφίμων, ενώ ετικέτες όπως "κατάλληλο για μικροκύματα" ή "κατάλληλο για φούρνο" προσφέρει αυτό που η έρευνα αποκαλεί "ψευδή καθησυχασμό" στους καταναλωτές. Η έρευνα προειδοποιεί ότι η κρίση των πλαστικών ακολουθεί το ίδιο πρότυπο που είδαμε με τον καπνό, τον αμίαντο και τον μόλυβδο. Παρά τα συντριπτικά επιστημονικά προειδοποιητικά σημάδια, η βιομηχανία αρνείται να αλλάξει και οι ρυθμιστικές αρχές καθυστερούν.
Καθώς οι κυβερνήσεις διαπραγματεύονται την Παγκόσμια Συνθήκη του ΟΗΕ για τα Πλαστικά, η Greenpeace καλεί τους διαπραγματευτές να δράσουν βάσει της "αρχής της προφύλαξης" και να τερματίσουν αυτή την ανεξέλεγκτη και χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο επιμόλυνση από πλαστικά και χημικά που απειλεί την ανθρώπινη υγεία.
Ταυτόχρονα, μέσα από το πρότζεκτ “Ραντεβού στις Βρύσες”, το ελληνικό γραφείο της Greenpeace στοχεύει σε πρακτική μείωση των πλαστικών μιας χρήσης, σε πρόσβαση σε καθαρό, πόσιμο νερό παντού και σε ορθολογική χρήση του νερού, διεκδικώντας ένα επαρκές δίκτυο κοινόχρηστων βρυσών για όλους. Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες των δήμων πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καταναλώνουν νερό από τις δημόσιες βρύσες χρησιμοποιώντας το δικό τους δοχείο και να μειώσουν τη χρήση πλαστικού μιας χρήσης, περιορίζοντας την αγορά περιττών μπουκαλιών εμφιαλωμένου νερού.