Νέες αντιδράσεις στο γεωπολιτικό σκηνικό προκαλούν δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, παρά τις έντονες επιφυλάξεις που εκφράζει το Ισραήλ.
Οι τοποθετήσεις του έγιναν τη Δευτέρα, την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη επίσκεψη του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Φλόριντα. Οι δύο άνδρες διατηρούν διαχρονικά στενή πολιτική και προσωπική σχέση, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις δηλώσεις του πρώην προέδρου των ΗΠΑ.
Ερωτηθείς αν η Ουάσιγκτον εξετάζει εκ νέου την προοπτική ένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς, ο Τραμπ απάντησε ότι το ζήτημα «εξετάζεται πολύ σοβαρά».
Το ιστορικό της αποβολής
Υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποβάλει την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, ενώ το 2020 επιβλήθηκαν κυρώσεις, παρότι η χώρα είναι σύμμαχος στο NATO.
Η απόφαση συνδέθηκε άμεσα με την επιλογή της Άγκυρας να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, κίνηση που είχε προκαλέσει σοβαρή κρίση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και έντονες αντιδράσεις στο Κογκρέσο.
Η στάση Τραμπ απέναντι στον Ερντογάν
Παρά τις εξελίξεις των προηγούμενων ετών, ο Τραμπ διατηρεί θετική στάση απέναντι στον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει «φίλο». Υπενθυμίζεται ότι στα τέλη Σεπτεμβρίου είχε υποδεχθεί τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο.
Απαντώντας στις ανησυχίες του Ισραήλ για ενδεχόμενη ανατροπή των ισορροπιών, ο Τραμπ εμφανίστηκε καθησυχαστικός:
«Δεν θα έχουμε προβλήματα – δεν θα γίνει τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Έντονη ανησυχία στο Ισραήλ
Στο Τελ Αβίβ, η προοπτική απόκτησης F-35 από την Τουρκία αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη ανησυχία. Εκτιμάται ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατρέψει την Άγκυρα σε εξαιρετικά επικίνδυνο αντίπαλο σε ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης, ειδικά υπό το βάρος των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών και των εξελίξεων στη Συρία.
Τι είναι τα F-35
Τα μαχητικά F-35, που κατασκευάζονται από τη Lockheed Martin, θεωρούνται τα πλέον προηγμένα αεροσκάφη της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας. Το πρόγραμμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Joint Strike Fighter (JSF) με τη συμμετοχή χωρών του NATO.
Κατά την πρώτη του προεδρική θητεία, ο Τραμπ είχε εγκρίνει την πώληση F-35 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μετά την αναγνώριση του Ισραήλ, ενώ τον Νοέμβριο είχε δώσει το «πράσινο φως» και για μεγάλο πακέτο στρατιωτικού εξοπλισμού προς τη Σαουδική Αραβία, στο οποίο περιλαμβάνονταν επίσης τα συγκεκριμένα μαχητικά.
Το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει ανοιχτό, ωστόσο οποιαδήποτε απόφαση αναμένεται να προκαλέσει ισχυρούς πολιτικούς και διπλωματικούς κραδασμούς σε ΗΠΑ, Ισραήλ και ευρύτερη περιοχή.